Μαθηματικά χωρίς φόβο: Πώς το STEM αλλάζει τον τρόπο που τα παιδιά μαθαίνουν Μαθηματικά

Μαθηματικά και STEM μπορούν να δημιουργήσουν μια εντελώς διαφορετική σχέση ανάμεσα στο παιδί και τη μάθηση. Για πολλά παιδιά, η λέξη «Μαθηματικά» συνδέεται από πολύ νωρίς με αριθμούς, τύπους, ασκήσεις και –δυστυχώς– με τον φόβο του λάθους. «Δεν είμαι καλός στα Μαθηματικά», «δεν τα καταλαβαίνω» ή «τα Μαθηματικά είναι δύσκολα» είναι φράσεις που ακούμε συχνά από παιδιά ακόμη και μικρής ηλικίας.

Όμως τα Μαθηματικά δεν είναι μόνο πράξεις και τύποι. Είναι ένας τρόπος να παρατηρούμε τον κόσμο, να αναγνωρίζουμε σχέσεις και μοτίβα, να οργανώνουμε πληροφορίες και να λύνουμε προβλήματα.

Εδώ ακριβώς το STEM μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί γνωρίζει και μαθαίνει τα Μαθηματικά.

Γιατί πολλά παιδιά φοβούνται τα Μαθηματικά και πώς βοηθά το STEM;

Στην παραδοσιακή διδασκαλία, ένα μαθηματικό πρόβλημα συχνά παρουσιάζεται ως μια άσκηση που έχει μία σωστή απάντηση. Το παιδί καλείται να θυμηθεί έναν κανόνα ή έναν τύπο και να τον εφαρμόσει σωστά.

Όταν κάνει λάθος, πολλές φορές αισθάνεται ότι απέτυχε.

Αν αυτό επαναλαμβάνεται, μπορεί σταδιακά να δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι «δεν είμαι καλός στα Μαθηματικά».

Το STEM αντιμετωπίζει το πρόβλημα διαφορετικά. Δεν ξεκινά πάντοτε από τον τύπο ή τον κανόνα. Μπορεί να ξεκινήσει από μια ερώτηση:

Πώς μπορούμε να κατασκευάσουμε μια γέφυρα που να αντέχει περισσότερο βάρος;

Και ξαφνικά τα Μαθηματικά αποκτούν σκοπό.

Από τον τύπο στο πραγματικό πρόβλημα

Ας φανταστούμε ότι μια ομάδα παιδιών θέλει να κατασκευάσει μια μικρή γέφυρα χρησιμοποιώντας χαρτόνι και ξυλάκια.

Πρέπει να μετρήσει μήκη, να συγκρίνει αποστάσεις, να υπολογίσει αναλογίες και να εξετάσει διαφορετικά γεωμετρικά σχήματα.

Τα παιδιά χρησιμοποιούν Μαθηματικά, αλλά δεν τα αντιλαμβάνονται ως μια σειρά ασκήσεων σε μια σελίδα.

Τα χρησιμοποιούν επειδή τα χρειάζονται για να λύσουν ένα πραγματικό πρόβλημα.

Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το STEM στη μαθηματική εκπαίδευση: τα Μαθηματικά παύουν να είναι μόνο αντικείμενο μελέτης και γίνονται εργαλείο δημιουργίας.

Το λάθος γίνεται μέρος της μάθησης

Σε μια δραστηριότητα STEM μια κατασκευή μπορεί να μη λειτουργήσει με την πρώτη προσπάθεια.

Η γέφυρα μπορεί να λυγίσει.

Ένα μικρό όχημα μπορεί να μη κινηθεί όπως περιμέναμε.

Ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή μπορεί να μην εκτελεστεί σωστά.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια απέτυχε.

Το παιδί καλείται να παρατηρήσει τι συνέβη, να αναζητήσει την αιτία, να αλλάξει κάτι και να δοκιμάσει ξανά.

Έτσι ανακαλύπτει μια πολύ σημαντική αρχή:

Το λάθος δεν είναι το τέλος της προσπάθειας. Είναι πληροφορία που μας βοηθά να βρούμε μια καλύτερη λύση.

Αυτή η αλλαγή στάσης είναι ιδιαίτερα σημαντική στα Μαθηματικά, όπου ο φόβος του λάθους συχνά εμποδίζει τα παιδιά ακόμη και να προσπαθήσουν.

Τα Μαθηματικά γίνονται χειροπιαστά

Μία από τις μεγάλες δυνατότητες του STEM είναι ότι μετατρέπει αφηρημένες μαθηματικές έννοιες σε πραγματικές εμπειρίες.

Η γεωμετρία μπορεί να εμφανιστεί μέσα από μια κατασκευή.

Οι αναλογίες μέσα από μια συνταγή ή ένα πείραμα.

Οι μετρήσεις μέσα από τον σχεδιασμό ενός αντικειμένου.

Η στατιστική μέσα από τη συλλογή και την ανάλυση πραγματικών δεδομένων.

Οι συντεταγμένες μέσα από τον προγραμματισμό της κίνησης ενός μικρού ρομπότ.

Όταν το παιδί βλέπει πού χρησιμοποιείται μια μαθηματική έννοια, είναι πολύ πιο εύκολο να κατανοήσει γιατί αξίζει να τη μάθει.

Το ερώτημα αλλάζει από:

«Γιατί πρέπει να μάθω αυτόν τον τύπο;»

σε:

«Πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτό που έμαθα για να λύσω το πρόβλημα;»

Από το «δεν μπορώ» στο «ας το δοκιμάσω»

Η αυτοπεποίθηση παίζει καθοριστικό ρόλο στη σχέση ενός παιδιού με τα Μαθηματικά.

Ένα παιδί που έχει πειστεί ότι «δεν τα καταφέρνει» συχνά εγκαταλείπει πριν ακόμη προσπαθήσει πραγματικά.

Οι δραστηριότητες STEM μπορούν να βοηθήσουν να αλλάξει αυτή η στάση, επειδή επιτρέπουν διαφορετικούς δρόμους προς τη λύση.

Ένα παιδί μπορεί να είναι καλό στις κατασκευές. Ένα άλλο στην παρατήρηση. Ένα τρίτο στον προγραμματισμό. Κάποιο άλλο μπορεί να ανακαλύψει ένα μοτίβο που οι υπόλοιποι δεν είχαν προσέξει.

Η μαθηματική σκέψη δεν περιορίζεται στην ταχύτητα με την οποία κάποιος εκτελεί πράξεις.

Περιλαμβάνει την παρατήρηση, τη λογική, την αναζήτηση σχέσεων, τη διατύπωση υποθέσεων και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.

Τα Μαθηματικά υπάρχουν παντού γύρω μας

Τα παιδιά συναντούν τα Μαθηματικά πολύ πριν ανοίξουν ένα σχολικό βιβλίο.

Όταν μοιράζουν ένα γλυκό σε ίσα κομμάτια, χρησιμοποιούν την έννοια των κλασμάτων.

Όταν υπολογίζουν αν χωρά ένα αντικείμενο σε ένα κουτί, χρησιμοποιούν γεωμετρία και μετρήσεις.

Όταν συγκρίνουν τιμές, χρησιμοποιούν αριθμητική.

Όταν παρατηρούν πόσο γρήγορα κινείται ένα ποδήλατο, έρχονται σε επαφή με έννοιες απόστασης, χρόνου και ταχύτητας.

Το STEM βοηθά το παιδί να αναγνωρίσει αυτές τις συνδέσεις.

Και τότε τα Μαθηματικά παύουν να είναι κάτι που υπάρχει μόνο μέσα στην τάξη.

Γίνονται μέρος του πραγματικού κόσμου.

Ο ρόλος του γονέα και του εκπαιδευτικού

Δεν χρειάζεται κάθε γονέας να είναι μαθηματικός ούτε κάθε δραστηριότητα STEM να απαιτεί εργαστήριο και ακριβό εξοπλισμό.

Μερικές φορές αρκεί μια διαφορετική ερώτηση.

Αντί να δώσουμε αμέσως στο παιδί τη λύση, μπορούμε να ρωτήσουμε:

«Τι νομίζεις ότι θα συμβεί;»

«Υπάρχει άλλος τρόπος να το κάνουμε;»

«Γιατί πιστεύεις ότι δεν λειτούργησε;»

«Τι θα άλλαζες αν το δοκίμαζες ξανά;»

Με αυτόν τον τρόπο δεν διδάσκουμε απλώς μια απάντηση.

Διδάσκουμε έναν τρόπο σκέψης.

Μαθηματικά χωρίς φόβο

Μαθηματικά και STEM δεν βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους. Το STEM δεν αντικαθιστά τη συστηματική διδασκαλία των Μαθηματικών.

Μπορεί όμως να τους δώσει κάτι που πολλές φορές λείπει: νόημα και εφαρμογή.

Όταν ένα παιδί καταλάβει ότι τα Μαθηματικά μπορούν να το βοηθήσουν να κατασκευάσει, να ανακαλύψει, να προγραμματίσει, να πειραματιστεί και να λύσει πραγματικά προβλήματα, τότε αρχίζει να τα βλέπει διαφορετικά.

Και ίσως το σημαντικότερο δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που απλώς ξέρουν να λύνουν μαθηματικές ασκήσεις.

Είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που, όταν συναντούν ένα δύσκολο πρόβλημα, δεν λένε:

«Δεν μπορώ.»

Αλλά:

«Ας σκεφτώ πώς μπορώ να το λύσω.»

Γιατί τελικά ο σημαντικότερος στόχος δεν είναι μόνο να μάθει ένα παιδί Μαθηματικά.

Είναι να μάθει να σκέφτεται μαθηματικά.